Herinneringen

‘Wat komen jullie hier doen?’ De titel van een film over onafhankelijk Indonesië waar Joop, een Nederlands-Indische Bekenaar mij op wees. Ik interviewde hem al eens over zijn komst naar Nederland. Als 18-jarige kwam hij in 1954 terecht in Hilvarenbeek, bij Pension de Tent, wat later Hotel Brabant werd.

De titel van de film raakt Joop. ‘Wat komen jullie hier doen. Dat was precies wat mij zo vaak gevraagd werd. Men moest wennen aan mijn huidskleur en er werd zelfs gevraagd waar ik de Nederlandse taal had geleerd. Mijn moedertaal!’ Daar kon ik nog begrip voor hebben, maar ik kreeg ook ergere opmerkingen naar mijn hoofd geslingerd. Dat ik terug moest naar de kampong.’

Nu, 70 jaar later blijken de angstige herinneringen, van vooral ná de bevrijding in Nederlands-Indië, niet vergeten. En dat ervaren de vertellers in de film ook. Zij lieten hun vrienden, bezittingen en dromen achter. Wat ze wel mee namen, bleek vaak jaren later, waren de trauma’s.

‘De wreedheden staan onuitwisbaar in mijn geheugen gegrift’, vertelt een bejaarde man in de film; ‘Ik werd meer en meer teruggeslingerd in die periode, waarin moeders en kinderen om merdeka (vrijheid) krijsten’.

Joop kan er over mee vertellen, al doet hij dat niet vaak. Zelfs niet bij Kumpulan Orang Tua, in het Tilburgse Woonzorgcentrum Zonnehof. Wekelijks komt hij hier samen met andere senioren uit Nederlands-Indië.

Het is 70 jaar later, en het valt ons nog steeds zwaar ons te bekommeren om onderdrukte medemensen. ‘Wat komen jullie hier doen’, blijft een vaak gestelde vraag.

Natuurlijk, de verhalen van toen en nu verschillen, maar volgens mij komt de angst die mensen in oorlog voelen, en de wens om in vrijheid te kunnen leven aardig overeen.